Dankbaarheid in de islam: Allah danken en Zijn gunsten erkennen

Dankbaarheid is een van de essentiële eigenschappen van een moslim. Binnen de islam beperkt dankbaar zijn zich niet tot het zeggen van “dank u”. Het is een manier om de gunsten van Allah te erkennen, deze te gebruiken voor wat Hem behaagt en met nederigheid te leven tegenover Degene Die alles schenkt.

Iedere ademhaling, ieder moment van gezondheid, iedere familieband, iedere gelegenheid om te leren en iedere leiding naar het goede is een gunst van Allah. Sommige gunsten zijn zichtbaar, terwijl andere voor onze ogen verborgen blijven. De gelovige leert beide te herkennen.

In dit artikel leggen we de betekenis van dankbaarheid binnen de islam uit, wat shukr betekent, hoe men Allah met het hart, de tong en de daden kan bedanken en hoe islamitische kennis de gelovige helpt om bewuster en dankbaarder te leven.

Wat is dankbaarheid binnen de islam?

Dankbaarheid wordt binnen de islam shukr genoemd. Het betekent de gunsten van Allah erkennen, aanvaarden dat zij van Hem afkomstig zijn en deze gunsten vervolgens gebruiken op een manier die Hem behaagt.

Shukr is niet alleen een gevoel. Het is ook een vorm van aanbidding. Iemand kan zich dankbaar voelen, maar werkelijke dankbaarheid moet ook zichtbaar worden in zijn woorden, keuzes, prioriteiten en gedrag.

Een dankbare moslim begrijpt dat niets werkelijk onafhankelijk van Allah bestaat. Bezittingen, gezondheid, kennis, tijd, familie, veiligheid, voedsel, leiding en geloof zijn allemaal gaven die van Hem afkomstig zijn.

Waarom is shukr zo belangrijk?

Shukr is nauw verbonden met het geloof. De gelovige beschouwt gunsten niet als toevallige gebeurtenissen of uitsluitend als het resultaat van zijn eigen inspanningen. Hij ziet ze als tekenen van de barmhartigheid, vrijgevigheid en wijsheid van Allah.

Dankbaarheid beschermt het hart tegen hoogmoed. Wanneer iemand zich herinnert dat iedere gunst van Allah afkomstig is, wordt hij nederiger. Hij zal minder snel opscheppen, op anderen neerkijken of denken dat zijn succes uitsluitend aan hemzelf te danken is.

Dankbaarheid beschermt het hart ook tegen voortdurende ontevredenheid. Wie alleen kijkt naar wat hij mist, kan vergeten wat Allah hem al heeft geschonken. Shukr leert evenwicht: het goede blijven zoeken en tegelijkertijd de aanwezige gunsten erkennen.

De gunsten van Allah erkennen

De gunsten van Allah kunnen niet volledig worden geteld. Sommige zijn zichtbaar, zoals voedsel, huisvesting, familie, gezondheid en veiligheid. Andere zijn minder zichtbaar, zoals bescherming tegen kwaad, leiding, rust in het hart, goed advies, nuttige kennis of het vermogen om Allah te aanbidden.

Tot de grootste gunsten behoort de islam zelf. De leiding naar het geloof, de Koran, het gebed, berouw, smeekbeden en de Sunna van de Profeet ﷺ zijn gaven die betekenis aan het leven en richting aan het hart geven.

De moslim zou regelmatig moeten stilstaan en nadenken: wat heeft Allah mij geschonken? Waartegen heeft Hij mij beschermd? Welke deuren heeft Hij voor mij geopend? Aan welke gunsten ben ik zo gewend geraakt dat ik ze niet meer opmerk?

De drie vormen van dankbaarheid binnen de islam

Geleerden leggen dankbaarheid vaak uit aan de hand van drie belangrijke dimensies: het hart, de tong en de daden.

Dankbaarheid van het hart

Dankbaarheid van het hart betekent innerlijk erkennen dat de gunsten van Allah afkomstig zijn. Het hart wordt niet hoogmoedig, hecht zich niet uitsluitend aan materiële oorzaken en vergeet Degene Die schenkt niet.

Deze innerlijke erkenning brengt nederigheid, liefde voor Allah en bewustzijn van onze afhankelijkheid van Hem voort.

Dankbaarheid van de tong

Dankbaarheid van de tong omvat het prijzen van Allah, het zeggen van alhamdulillah, het verrichten van smeekbeden en het met een juiste intentie noemen van de gunsten van Allah.

De moslim moet zijn tong ook gebruiken op een manier die dankbaarheid weerspiegelt: de waarheid spreken, schadelijke woorden vermijden, mensen bedanken voor hun vriendelijkheid en zijn woorden gebruiken om het goede aan te moedigen.

Dankbaarheid door daden

Werkelijke dankbaarheid wordt zichtbaar in daden. Iemand bedankt Allah voor zijn gezondheid door zijn lichaam te gebruiken voor gehoorzaamheid en niet voor ongehoorzaamheid. Hij bedankt Allah voor zijn bezittingen door ze op een toegestane manier uit te geven en liefdadigheid te geven. Hij bedankt Allah voor kennis door deze toe te passen en nuttige kennis met anderen te delen.

Een gunst gebruiken voor iets wat Allah niet behaagt, is een vorm van ondankbaarheid. Daarom beperkt shukr zich niet tot woorden, maar heeft het betrekking op de gehele manier van leven.

Vermeerdert dankbaarheid de gunsten?

De Koran leert dat dankbaarheid met vermeerdering verbonden is. Deze vermeerdering kan verschillende vormen aannemen: meer gunsten, meer nut, meer tevredenheid, meer barakah of een beter gebruik van wat iemand al bezit.

Dankbaarheid mag echter niet worden behandeld als een eenvoudige transactie waarbij iemand Allah alleen bedankt om meer materiële bezittingen te ontvangen. De moslim is dankbaar omdat Allah het verdient om bedankt te worden.

Wanneer Allah de gunsten van een dankbaar persoon vermeerdert, kan Hij diens bezittingen, leiding, innerlijke rust, kennis, nut voor anderen, harmonie binnen het gezin of bescherming tegen kwaad vermeerderen. De vormen van deze vermeerdering vallen onder Zijn wijsheid.

Hoe kunt u Allah dagelijks bedanken?

Dankbaarheid wordt sterker wanneer zij dagelijks wordt beoefend. Hieronder vindt u enkele eenvoudige manieren om Allah te bedanken:

• alhamdulillah met aandacht en oprechtheid zeggen;
• aan de gunsten van Allah denken voordat u klaagt;
• uw tijd gebruiken voor wat nuttig is voor uw godsdienst en uw leven;
• met nederigheid en regelmaat bidden;
• naar vermogen liefdadigheid geven;
• mensen bedanken voor het goede dat zij doen;
• vermijden dat u gunsten gebruikt voor verboden handelingen;
• kinderen leren om de gunsten van Allah te erkennen;
• Allah vragen om ons tot de dankbaren te laten behoren.

Kleine gewoonten kunnen de manier waarop iemand naar zijn leven kijkt volledig veranderen. Dankbaarheid neemt niet alle beproevingen weg, maar verandert wel de manier waarop het hart zowel gemak als moeilijkheden ontvangt.

Wat dankbaarheid niet is

Dankbaarheid betekent niet dat pijn, onrecht of moeilijkheden worden ontkend. Een moslim kan dankbaar zijn en tegelijkertijd verdriet voelen, hulp zoeken, zijn problemen proberen op te lossen en Allah om verlichting vragen.

Dankbaarheid betekent evenmin dat men zichzelf met anderen vergelijkt op een manier die hoogmoed of schuldgevoel veroorzaakt. Zij betekent dat men de gunsten van Allah met nederigheid erkent en er verantwoordelijk mee omgaat.

De dankbare gelovige negeert de beproevingen niet, maar laat deze beproevingen niet alle gunsten uit zijn hart wissen.

De islam leren om dankbaar te leven

Dankbaarheid is verbonden met verschillende grondbeginselen van de islam: het geloof in Allah, het gebed, smeekbeden, geduld, barakah, een toegestaan inkomen, familierechten, goed gedrag en de Koran.

Om shukr correct te begrijpen, is het nuttig om de islam stap voor stap te leren met betrouwbare bronnen en gekwalificeerde docenten. Islamitische kennis helpt de gelovige om echte dankbaarheid te onderscheiden van lege woorden en gewoonten die het hart verzwakken.

Wanneer u de islam online wilt leren via een duidelijke en stapsgewijze aanpak, biedt Al-Dirassa lessen aan die geschikt zijn voor beginners, volwassenen en gezinnen.

U kunt ook onze gids raadplegen om de islam te leren, andere artikelen over de islam lezen of uw band met de openbaring versterken via onze online Koran- en Tajwidlessen.

Conclusie

Dankbaarheid binnen de islam, oftewel shukr, betekent de gunsten van Allah erkennen, Hem bedanken en deze gunsten gebruiken voor wat Hem behaagt. Zij wordt uitgedrukt door het hart, de tong en de daden.

Een dankbare moslim ziet de gunsten met nederigheid, zegt alhamdulillah met oprechtheid en probeert in gehoorzaamheid aan Allah te leven. Dankbaarheid brengt evenwicht in het hart en helpt de gelovige om zowel gemak als moeilijkheden met geloof te doorstaan.

Dankbaarheid begrijpen is een eerste stap. Om de islam vollediger te beleven, moet men gestructureerd en regelmatig vooruitgaan, betrouwbare bronnen gebruiken en begeleiding zoeken bij een gekwalificeerde docent.