Dua voor het verbreken van het vasten: Arabisch en vertaling

Welke dua reciteer je bij het verbreken van het vasten?

Aan het einde van een vastendag vermeldt de Soenna een smeekbede die de Profeet ﷺ uitsprak wanneer hij zijn vasten verbrak. Deze dua voor het verbreken van het vasten herinnert aan drie concrete zaken: de dorst verdwijnt, het lichaam wordt opnieuw gehydrateerd en de gelovige hoopt dat de beloning van het vasten bij Allah is vastgesteld.

De best onderbouwde formulering is overgeleverd van ‘Abdullah ibn ‘Umar رضي الله عنهما:

ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ وَثَبَتَ الأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Transliteratie:
Dhahaba aẓ-ẓama’u, wabtallati l-‘urūqu, wa thabata l-ajru in shā’ Allāh.

Vertaling:
De dorst is verdwenen, de aderen zijn bevochtigd en de beloning staat vast, als Allah het wil.

Deze smeekbede is overgeleverd in Sunan Abi Dawud, nr. 2357.

Dua van de iftar in het Arabisch, transliteratie en Nederlands

Dit is de formulering die je het best als eerste leert:

ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ وَثَبَتَ الأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Transliteratie:
Dhahaba aẓ-ẓama’u, wabtallati l-‘urūqu, wa thabata l-ajru in shā’ Allāh.

Betekenis:
De dorst is verdwenen, de aderen zijn opnieuw bevochtigd en de beloning staat vast, als Allah het wil.

De hadith is overgeleverd van Ibn ‘Umar رضي الله عنهما. De geraadpleegde versie bij Abu Dawud wordt als hasan beoordeeld.

De formulering past precies bij de iftar: ze beschrijft de lichamelijke verlichting en verbindt die meteen met de beloning waarop men bij Allah hoopt.

Wat betekent “Dhahaba aẓ-ẓama’”?

“Dhahaba aẓ-ẓama’”

ذَهَبَ الظَّمَأُ

Dhahaba betekent “is verdwenen” en aẓ-ẓama’ betekent dorst.

Na meerdere uren zonder te drinken ervaart de vastende deze eerste betekenis rechtstreeks: de dorst die het vasten vergezelde verdwijnt bij de iftar.

“Wabtallati l-‘urūq”

وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ

De uitdrukking betekent dat de aderen of bloedvaten bevochtigd zijn. Ze roept concreet de rehydratatie van het lichaam na de vastendag op.

“Wa thabata l-ajru in shā’ Allāh”

وَثَبَتَ الأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Al-ajr betekent beloning. De vastende hoopt dat Allah zijn aanbidding aanvaardt en de beloofde beloning schenkt.

De woorden in shā’ Allāh — “als Allah het wil” — herinneren eraan de beloning niet als een verschuldigd recht op te eisen, maar te aanbidden en op aanvaarding door Allah te hopen.

Wanneer reciteer je de dua voor het verbreken van het vasten?

De hadith van Ibn ‘Umar geeft aan dat de Profeet ﷺ deze woorden uitsprak wanneer hij zijn vasten verbrak.

De inhoud bevestigt dit: “de dorst is verdwenen” en “de aderen zijn bevochtigd” beschrijven wat logisch gebeurt zodra de vastende begint te drinken of te eten.

Daarom is het nuttig onderscheid te maken tussen:

• persoonlijke smeekbeden die vóór de iftar kunnen worden gedaan;
• de formule Dhahaba aẓ-ẓama’..., die verbonden is met het eigenlijke verbreken.

Zo voorkom je dat alle smeekbeden van de vastende worden herleid tot één zogenaamd “verplichte dua vóór het drinken”.

Moet de dua vóór of na de eerste slok worden gezegd?

De formulering van de hadith — “wanneer hij zijn vasten verbrak” — en de woorden van de dua wijzen natuurlijk op het moment van verbreken of onmiddellijk nadat men begint te drinken of te eten.

De tekst zegt:

ذَهَبَ الظَّمَأُ

“De dorst is verdwenen.”

Er is dus geen reden om te denken dat het vasten ongeldig zou zijn als iemand drinkt vóór deze smeekbede. De dua is geen voorwaarde voor de geldigheid van de iftar.

Het vasten eindigt wanneer de wettige tijd eindigt en de vastende eet of drinkt. De smeekbede begeleidt het verbreken als Soenna en als herinnering aan Allah.

Is “Allahumma laka sumtu wa ‘ala rizqika aftartu” authentiek?

Een andere formule is zeer wijdverbreid bij de iftar:

اللَّهُمَّ لَكَ صُمْتُ وَعَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْتُ

Transliteratie:
Allāhumma laka ṣumtu wa ‘alā rizqika afṭartu.

Vertaling:
O Allah, voor U heb ik gevast en met Uw voorziening verbreek ik mijn vasten.

Deze formulering is overgeleverd door Abu Dawud, nr. 2358. Het verslag is echter mursal overgeleverd en de geraadpleegde versie beoordeelt het als zwak.

Ze mag daarom niet worden voorgesteld alsof ze exact dezelfde bewijskracht heeft als:

ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ وَثَبَتَ الأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Wie eerst de formulering met het sterkste bewijs wil leren, kiest beter voor Dhahaba aẓ-ẓama’....

Is de formule “Allahumma laka sumtu” verboden?

Een zwakke overlevering betekent niet automatisch dat de betekenis van de woorden slecht of verboden is.

Allah zeggen dat men voor Hem heeft gevast en het vasten verbreekt met Zijn voorziening heeft een correcte betekenis. Voorzichtigheid is vooral nodig bij de stellige bewering dat dit “de authentieke dua is die de Profeet ﷺ verplicht bij elke iftar reciteerde”.

In educatieve inhoud is het beter de graden van overlevering duidelijk te onderscheiden, zodat de lezer weet welke formulering het sterkst onderbouwd is.

Moet het vasten meteen bij zonsondergang worden verbroken?

Ja. De Soenna moedigt aan de iftar niet bewust uit te stellen zodra de zon is ondergegaan.

Sahl ibn Sa‘d رضي الله عنه overleverde dat de Profeet ﷺ leerde dat de mensen in het goede blijven zolang zij zich haasten om het vasten te verbreken.

Deze hadith staat in Sahih al-Bukhari, nr. 1957.

Het doel is niet om vóór de tijd te verbreken, maar om geen niet-voorgeschreven vertraging toe te voegen.

Voor meer informatie over tijden, verbrekers en praktische regels, zie onze gids over regels en verboden van het Ramadanvasten.

Waarmee verbrak de Profeet ﷺ zijn vasten?

Een overlevering van Anas ibn Mālik رضي الله عنه vermeldt dat de Profeet ﷺ vóór het gebed zijn vasten verbrak met verse dadels; als die er niet waren met gedroogde dadels; en anders met enkele slokken water.

Deze praktijk toont de eenvoud van de profetische iftar.

Een grote maaltijd is niet nodig vóór het eigenlijke verbreken. Enkele dadels of water volstaan om het vasten te beëindigen; de maaltijd kan daarna volgen.

Is het verplicht het vasten met een dadel te verbreken?

Nee. Het verbreken met dadels is een aanbevolen praktijk van de Profeet ﷺ, maar het ontbreken van dadels verhindert een geldige iftar niet.

Water volstaat, evenals ander toegestaan voedsel indien nodig.

Een Soenna mag niet tot geldigheidsvoorwaarde worden gemaakt. Wie met water verbreekt omdat er geen dadels zijn, heeft zijn vasten geldig verbroken.

Kun je vlak vóór de iftar persoonlijke duas doen?

Ja. De vastenperiode en de momenten vlak vóór het verbreken zijn een natuurlijke gelegenheid om meer smeekbeden te doen.

De vastende kan Allah vragen om:

• aanvaarding van het vasten;
• vergeving;
• leiding;
• gezondheid;
• goede nakomelingen;
• gemak in zijn zaken;
• het goede voor het gezin;
• bescherming tegen beproevingen.

Deze verzoeken vereisen geen specifieke Arabische formule. Men kan Allah met eigen woorden aanroepen.

Onze gids over de beste momenten om dua te doen legt uitgebreider uit hoe men zulke momenten benut zonder aan elk moment een niet-bewezen formule toe te schrijven.

Kun je de iftar-dua in het Nederlands doen?

Om specifiek de van de Profeet ﷺ overgeleverde smeekbede toe te passen, is het nuttig de Arabische tekst te memoriseren:

ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ وَثَبَتَ الأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Een beginner kan tijdelijk transliteratie gebruiken en geleidelijk de uitspraak leren.

Persoonlijke smeekbeden mogen daarentegen in het Nederlands of elke andere begrepen taal worden gedaan.

Het is beter te begrijpen wat men vraagt dan lange Arabische zinnen te herhalen zonder de betekenis te kennen.

Wat is het verschil tussen iftar, sawm en suhur?

Verschillende Arabische woorden komen vaak terug tijdens Ramadan:

• صَوْم — ṣawm: het vasten;
• إِفْطَار — ifṭār: het verbreken van het vasten;
• سَحُور — suḥūr: de maaltijd vóór de dageraad.

Iftar is dus niet het vasten zelf, maar het moment waarop het bij zonsondergang eindigt.

Deze termen maken deel uit van de islamitische Arabische woordenschat die nuttig is om lessen, hadiths en teksten over Ramadan beter te begrijpen.

Is de dua voor het verbreken alleen voor Ramadan?

Nee. De overgeleverde formulering gaat over het verbreken van een vasten en is qua betekenis niet uitsluitend tot Ramadan beperkt.

Ze kan dus ook worden gezegd bij het verbreken van vrijwillig vasten, zoals op sommige maandagen of donderdagen.

De precieze regels kunnen wel verschillen tussen het verplichte Ramadanvasten, inhaalvasten, boetedoening en vrijwillig vasten.

Moet je wachten tot het einde van de Maghrib-adhan om het vasten te verbreken?

Het vasten eindigt bij de daadwerkelijke zonsondergang, niet pas bij de laatste zin van de adhan.

Wanneer de Maghrib-adhan correct bij zonsondergang wordt gegeven, mag de vastende het vasten verbreken zodra de tijd ingaat.

Er is geen regel die verplicht de volledige adhan af te luisteren vóór men drinkt.

In de praktijk moet men uiteraard controleren dat de gebruikte Maghrib-tijd betrouwbaar is.

Hoe organiseer je de minuten rond de iftar?

De iftar kan gemakkelijk hectisch worden: eten bereiden, telefoon, gesprekken, tafel dekken en wachten op de adhan.

Een eenvoudige organisatie helpt het spirituele karakter te bewaren.

Enkele minuten vóór Maghrib kan men niet-noodzakelijke taken opzijzetten en persoonlijke duas doen. Zodra de zon is ondergegaan, verbreekt men zonder onnodige vertraging, liefst met iets eenvoudigs, en reciteert daarna de overgeleverde dua.

De maaltijd kan daarna zonder overdaad doorgaan, zodat het Maghrib-gebed niet wordt bemoeilijkt.

Om de iftar in het geheel van de maand te plaatsen, zie onze volledige gids over Ramadan in de islam.

Een veelgemaakte fout: van de iftar een automatische formule maken

De dua voor het verbreken is kort en gemakkelijk te onthouden. Juist daardoor kan ze zo snel worden gereciteerd dat ze voor de spreker haar betekenis verliest.

Het begrijpen van drie ideeën bewaart haar betekenis:

• de dorst is verdwenen;
• het lichaam krijgt het gemiste water terug;
• de gelovige hoopt op Allahs beloning.

De iftar wordt dan een moment van dankbaarheid en niet slechts het signaal dat men eindelijk mag eten.

Hoe leer je de iftar-dua gemakkelijk uit het hoofd?

Verdeel de formule in drie delen die rechtstreeks bij haar betekenis passen:

1. Dorst:

ذَهَبَ الظَّمَأُ

Dhahaba aẓ-ẓama’.

2. Rehydratatie:

وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ

Wabtallati l-‘urūq.

3. Beloning:

وَثَبَتَ الأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Wa thabata l-ajru in shā’ Allāh.

Na enkele dagen Ramadan maakt de associatie met de iftar het onthouden meestal gemakkelijker.

Ramadan begrijpen voorbij de smeekbeden

De iftar-dua is slechts een klein deel van de kennis over vasten. Ramadan omvat ook regels over intentie, begin en einde van het vasten, verbreekhandelingen, vrijstellingen, inhalen en aanbevolen gedrag.

Het is daarom beter de praktijk niet alleen op korte berichten of lijstjes met smeekbeden te bouwen.

Al-Dirassa biedt online lessen islamitische wetenschappen aan om aanbiddingen en hun regels gestructureerd met een docent te bestuderen.

FAQ over de dua voor het verbreken van het vasten

Welke dua reciteer je om het vasten te verbreken?

De van Ibn ‘Umar overgeleverde formule is Dhahaba aẓ-ẓama’u, wabtallati l-‘urūqu, wa thabata l-ajru in shā’ Allāh. Ze betekent: “De dorst is verdwenen, de aderen zijn bevochtigd en de beloning staat vast, als Allah het wil.”

Wat is de iftar-dua in het Arabisch?

ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ وَثَبَتَ الأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Ze is overgeleverd in Sunan Abi Dawud 2357.

Is “Allahumma laka sumtu wa ‘ala rizqika aftartu” authentiek?

De formule staat bij Abu Dawud 2358, maar het verslag is mursal en wordt in de geraadpleegde versie als zwak beoordeeld. Dhahaba aẓ-ẓama’... heeft een sterkere overlevering.

Moet de dua vóór het drinken worden gezegd?

De hadith vermeldt dat de Profeet ﷺ haar reciteerde bij het verbreken. De betekenis — “de dorst is verdwenen” — past vanzelf bij het moment van verbreken of vlak na de eerste slokken.

Kun je het vasten verbreken zonder dua?

Ja. Een specifieke smeekbede is geen voorwaarde voor een geldige iftar. Het is een Soenna en herinnering aan Allah.

Moet het vasten altijd met dadels worden verbroken?

Nee. Dadels zijn een overgeleverde profetische praktijk, maar water of ander toegestaan voedsel verbreekt het vasten ook.

Hadithreferenties

• Sunan Abi Dawud, nr. 2357: Dhahaba aẓ-ẓama’u, wabtallati l-‘urūqu, wa thabata l-ajru in shā’ Allāh.
• Sunan Abi Dawud, nr. 2358: Allāhumma laka ṣumtu wa ‘alā rizqika afṭartu, mursal overgeleverd en in de geraadpleegde versie als zwak beoordeeld.
• Sahih al-Bukhari, nr. 1957: aanbeveling om het verbreken niet onnodig uit te stellen.
• Sunan Abi Dawud, nr. 2354: het verbreken met verse dadels, gedroogde dadels of water.