Vergrotende en overtreffende trap in het Arabisch — اسم التفضيل

Inleiding

In het Arabisch wordt اِسْمُ التَّفْضِيلِ gebruikt om twee elementen met elkaar te vergelijken of om de hoogste graad van een eigenschap uit te drukken.

Daarmee kun je betekenissen vormen als “groter”, “beter”, “dichterbij”, “de meest barmhartige” en “de meest geleerde”.

1. De vergrotende trap

Bij een vergelijking heet het element dat de eigenschap sterker bezit المُفَضَّلُ. Het element waarmee wordt vergeleken heet المُفَضَّلُ عَلَيْهِ.

Het woord مِنْ leidt het tweede element van de vergelijking in.

وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ

En fitnah is erger dan doden. (2:217)

De vorm van اسم التفضيل

• mannelijk enkelvoud: أَفْعَلُ;
• vrouwelijk enkelvoud: فُعْلَى;
• mannelijk dualis: أَفْعَلَانِ;
• vrouwelijk dualis: فُعْلَيَانِ;
• meervoud: فُعْلٌ.

Voorbeelden:

• كَبِيرٌ → أَكْبَرُ: groot → groter;
• حَبِيبٌ → أَحَبُّ: geliefd → geliefder.

In vergelijkende zinnen blijft de vorm vaak mannelijk enkelvoud, ook wanneer het onderwerp vrouwelijk of meervoud is.

وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ

En Wij zijn dichter bij hem dan zijn halsslagader. (50:16)

Voorbeelden uit de Koran

لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ

De Nacht van de Voorbeschikking is beter dan duizend maanden. (97:3)

وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّـهِ صِبْغَةً

En wie is beter dan Allah in religieuze kleuring? (2:138)

2. De overtreffende trap

De overtreffende trap drukt de hoogste graad van een eigenschap uit.

Met het lidwoord ال

• حَامِدٌ الأَكْبَرُ: Hamid is de grootste;
• خَدِيجَةُ الكُبْرَى: Khadijah is de grootste.

Met een idafa-constructie

وَأَنتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ

En U bent de meest rechtvaardige van de rechters. (11:45)

وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

En Hij is de meest barmhartige van de barmhartigen. (12:64)

Complexere woorden

Bij woorden die niet rechtstreeks volgens het patroon أَفْعَلُ kunnen worden gevormd, gebruikt men vaak أَكْثَرُ of أَشَدُّ, gevolgd door een naamwoord in de accusatief.

وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِّلَّـهِ

Degenen die geloven hebben een sterkere liefde voor Allah. (2:165)

3. Intensieve vormen — اسم المبالغة

اِسْمُ المُبَالَغَةِ drukt een eigenschap met grote intensiteit uit, zonder noodzakelijkerwijs een vergelijking te maken.

Bekende patronen zijn onder meer:

• فَعِيلٌ: عَلِيمٌ;
• فَعُولٌ: غَفُورٌ;
• فَعَّالٌ: الرَّزَّاقُ;
• فِعِّيلٌ: صِدِّيقٌ.

إِنَّ اللَّـهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ

Allah is de Grote Voorziener, de Bezitter van kracht, de Onwankelbare. (51:58)

Conclusie

اِسْمُ التَّفْضِيلِ wordt gebruikt voor vergelijking en hoogste graad, terwijl اِسْمُ المُبَالَغَةِ een eigenschap met sterke intensiteit uitdrukt.