Het actief deelwoord in het Arabisch begrijpen

Inleiding tot het actief deelwoord: اِسْمُ الفاعِلِ

In het Arabisch wordt het zelfstandig naamwoord dat degene aanduidt die een handeling verricht, اِسْمُ الفاعِلِ genoemd. Het wordt gevormd door een alif – ا – toe te voegen na de eerste stamletter van het werkwoord فَعَلَ. De middelste letter krijgt een kasra en de laatste stamletter krijgt een tanwin. Het patroon van het actief deelwoord is فَاعِلٌ.

Voorbeeld:

سَجَدَ / سَاجِدٌ

degene die zich neerknielt / zich neerknielen

حَمِدَ / حَامِدٌ

degene die prijst / prijzen

كَفَرَ / كَافِرٌ

een ongelovige / ongelovig zijn

Tabel van de mannelijke actieve deelwoorden

Nominatief: حَالَةُ الرَّفَعِ

Accusatief: حَالَةُ النَصَبِ

Genitief: حَالَةُ الجَرِّ

Tabel van de vrouwelijke actieve deelwoorden

Nominatief – حَالَةُ الرَّفَعِ

Accusatief: حَالَةُ النَصَبِ

Genitief: حَالَةُ الجَرِّ

Voorbeelden van actieve deelwoorden in de Heilige Koran

قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ

Zeg: ‘O ongelovigen!’ (109:1)

وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَّا عَبَدتُّمْ

En ik aanbid niet wat jullie aanbidden. (109:4)

وَلَا أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ

En jullie aanbidden niet wat ik aanbid. (109:5)

فَيُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا أَسَرُّوا فِي أَنفُسِهِمْ نَادِمِينَ

Dan zullen zij spijt krijgen van wat zij in zichzelf verborgen hielden. (5:52)

وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ ۖ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Zij zullen daar reine echtgenotes hebben en er eeuwig verblijven. (2:25)

De geassimileerde werkwoorden en werkwoorden met een hamza

Werkwoorden met een hamza volgens het patroon أَكَلَ - سَأَلَ en قَرَأَ, of geassimileerde werkwoorden volgens het patroon وَعَدَ en يَسِرَ, vormen hun actief deelwoord volgens het patroon فَاعِلٌ.

Voorbeelden:

أَكَلَ / آكِلٌ

degene die eet / eter

سَأَلَ / سَائِلٌ

degene die vraagt / vrager

قَرَأَ / قَارِئٌ

lezer

وَعَدَ / وَاعِدٌ

degene die belooft

يَسِرَ / يَاسِرٌ

degene die vergemakkelijkt

Voorbeeld:

سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ

Een vrager vroeg om een onvermijdelijke bestraffing. (70:1)

Opmerking: sommige actieve deelwoorden volgen het patroon فَعِيْلٌ. Deze vormen functioneren als bijvoeglijke naamwoorden en beschrijven blijvende eigenschappen.

Voorbeeld:

عَظِيْمٌ – geweldig / groots

حَسِيْنٌ – goed / mooi

كَبِيْرٌ – groot

قَالَ فَاخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٌ

Hij zei: ‘Ga eruit, want jij bent werkelijk verbannen.’ (15:34)

إِنْ هَـٰذَا إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ

Dit is niets anders dan een edele engel. (12:31)

الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

De Meest Barmhartige, de Meest Genadevolle. (1:3)

De concave werkwoorden

Wanneer de tweede stamletter de zwakke letter و of ى is, wordt het actief deelwoord eveneens gevormd volgens het patroon فَاعِلٌ.

Voorbeelden:

قَالَ / قَائِلٌ

degene die spreekt

بَاغَ / بائِغٌ

verkoper

De defectieve werkwoorden

Wanneer de derde stamletter de zwakke letter و of ى is, zoals in دَعَا en رَمَى, wordt het actief deelwoord volgens het patroon فَاعِلٌ oorspronkelijk gevormd als دَاعِوٌ en رَامِوٌ. Bij de uiteindelijke vorming vindt echter een verandering plaats.

دَعَا = دَاعِوٌ - دَاعٍ

degene die oproept / oproeper

رَمَى = رامِوُ - رامٍ

degene die werpt

لَقِيَ = لاقِوٌ - لاقٍ

degene die ontmoet

Wanneer و of ى een damma met tanwin draagt en wordt voorafgegaan door een kasra, vallen de و en ى weg. De haraka van de voorafgaande letter verandert dan in een kasratayn.

Tabel van de mannelijke actieve deelwoorden – دَاعٍ:

Nominatief – حَالَةُ الرَّفَعِ

Accusatief: حَالَةُ النَصَبِ

Genitief: حَالَةُ الجَرِّ

Tabel van de vrouwelijke actieve deelwoorden

Nominatief – حَالَةُ الرَّفَعِ

Accusatief: حَالَةُ النَصَبِ

Genitief: حَالَةُ الجَرِّ

Opmerking: wanneer اَلْ aan het enkelvoud van een actief deelwoord zoals دَاعٍ wordt toegevoegd, wordt de ى geschreven, zoals in الدَّاعِي.

Werkwoorden met verdubbelde letters – الْمُضاعَفُ

Volgens het patroon فَاعِلٌ zou het actief deelwoord van werkwoorden volgens het patroon ظَنَّ de vorm ظَانِنٌ moeten krijgen. Het wordt echter met een shadda geschreven als ظَآنٌّ.

Voorbeelden:

ظَنَّ =ظَانِنٌ - ظَآنٌّ

Degene die vermoedt.

ضَلَّ = ضّالِلٌ - ضَالٌّ

Degene die afdwaalt / een dwalende.

صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ

Het pad van degenen aan wie U gunsten hebt geschonken, niet van degenen op wie de toorn rust en niet van de dwalenden. (1:7)

Tabel van de mannelijke actieve deelwoorden – ظَنَّ:

Nominatief – حَالَةُ الرَّفَعِ

Accusatief: حَالَةُ النَصَبِ

Genitief: حَالَةُ الجَرِّ

Tabel van de vrouwelijke actieve deelwoorden

Nominatief – حَالَةُ الرَّفَعِ

Accusatief: حَالَةُ النَصَبِ

Genitief: حَالَةُ الجَرِّ

Voorbeelden van actieve deelwoorden in de Heilige Koran

تَنزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّـهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ

De neerzending van het Boek is afkomstig van Allah, de Almachtige, de Alwijze. (39:1)

أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاءَ اللَّيْلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَيَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ

Is degene die gedurende de uren van de nacht in aanbidding blijft, neerknielend en staand, terwijl hij het Hiernamaals vreest en op de barmhartigheid van zijn Heer hoopt... (39:9)

وَأَرْضُ اللَّـهِ وَاسِعَةٌ ۗ إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍ

De aarde van Allah is ruim, en de geduldigen zullen hun beloning zonder berekening volledig ontvangen. (39:10)

التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّـهِ ۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ

Zij zijn degenen die berouw tonen, aanbidden, prijzen, rondtrekken of vasten, buigen, zich neerknielen, het goede bevelen, het verwerpelijke verbieden en de grenzen van Allah bewaken. Verkondig daarom het goede nieuws aan de gelovigen. (9:112)

Deze gratis les Arabisch is nu afgelopen. De volgende les zal, in shaa Allah, gaan over het passief deelwoord in het Arabisch.

Het centrum Al-Dirassa biedt u de mogelijkheid om op een toegankelijke manier Arabisch te studeren met een gekwalificeerde docent. Bent u geïnteresseerd, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen.